Inkomstenbelasting berekenen

Een correcte inkomstenbelastingberekening vormt de basis van elke aangifte. Of het nu gaat om een ondernemer, DGA of particulier dossier, inzicht in de berekening voorkomt verrassingen bij de definitieve aanslag.  Hoe werkt een proefberekening inkomstenbelasting precies? Wat is het verschil tussen bruto en netto belastingdruk? En hoe controleer je of de uitkomst logisch is? We vertellen je er alles over.

 

 

Hoe wordt de inkomstenbelasting berekend?

In Nederland wordt het inkomen onderverdeeld in box 1 (werk en woning), box 2 (aanmerkelijk belang) en box 3 (sparen en beleggen). Bij het berekenen van het belastbaar inkomen worden relevante aftrekposten, zoals de hypotheekrenteaftrek of de persoonsgebonden aftrek, in mindering gebracht op het bruto-inkomen.

Over het resterende belastbaar inkomen in box 1 wordt belasting berekend via een schijvenstelsel. Hoe hoger het inkomen, hoe hoger het belastingpercentage. Voor 2026 gelden de volgende belastingtarieven:

Schijf	Inkomen tot	Tarief
Schijf 1	€ 38.411	35,75%
Schijf 2	€ 76.817	37,56%
Schijf 3	Meer dan € 76.817	49,50%

Voor box 2 en box 3 gelden aparte tarieven die niet afhankelijk zijn van deze schijven, maar hun eigen percentages hebben. Je vindt de actuele tarieven op de website van de Belastingdienst.

Verrekening van heffingskortingen

Nadat de verschuldigde belasting over alle boxen is opgeteld, worden de heffingskortingen toegepast. Deze kortingen, zoals de algemene heffingskorting en de arbeidskorting, komen direct in mindering op het te betalen belastingbedrag. Omdat veel van deze kortingen inkomensafhankelijk zijn (ze nemen af naarmate het inkomen stijgt), is dit een cruciaal onderdeel van de uiteindelijke berekening.

De uitkomst van deze berekening bepaalt de uiteindelijke belastingdruk. Houd er rekening mee dat een tussentijdse proefberekening altijd een schatting blijft: factoren zoals een fiscale partner of wijzigingen in de gezinssituatie kunnen de definitieve aanslag beïnvloeden. Een zorgvuldige administratie van alle aftrekposten en inkomstenbronnen is daarom essentieel voor een betrouwbare berekening.

 

Het verschil tussen bruto en netto te betalen belasting

Bij het berekenen van de inkomstenbelasting maken we een onderscheid tussen de bruto verschuldigde belasting en het uiteindelijke nettobedrag dat een cliënt betaalt. In de praktijk zien we vaak dat deze twee getallen flink uit elkaar liggen. Leg dit verschil daarom goed uit aan je cliënt, om verwarring te voorkomen.

De bruto belasting is het bedrag dat voortvloeit uit het toepassen van de tarieven in de drie schijven op het belastbaar inkomen. Dit is de belasting nog voordat er rekening is gehouden met de persoonlijke situatie of specifieke kortingen die van toepassing zijn in de situatie van je cliënt.

De netto te betalen belasting is het bedrag dat onderaan de streep betaald moet worden. Dit bedrag ontstaat door de heffingskortingen, zoals de algemene heffingskorting en de arbeidskorting, van de bruto belasting af te trekken. Wanneer het inkomen stijgt, nemen de kortingen af. Hierdoor kan de netto belastingdruk per saldo sneller stijgen dan de bruto schijftarieven doen vermoeden.

Een goede proefberekening brengt het bruto- en nettobedrag nauwkeurig in kaart. Hiermee maak je het voor je cliënt direct inzichtelijk waarom een verandering in het bruto-inkomen niet altijd een evenredige verandering in de netto belasting tot gevolg heeft.

 

Proefberekening inkomstenbelasting maken

Een proefberekening maak je in een aantal vaste stappen. Door die stappen consequent te doorlopen, verklein je de kans op fouten en heb je aan het einde van de berekening een onderbouwde schatting die je met je cliënt kunt bespreken.

Stap 1 - Breng alle inkomstenbronnen in kaart
Verzamel het inkomen uit alle drie de boxen: loon, winst uit onderneming of overige inkomsten (box 1), inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2) en het forfaitaire of werkelijke rendement op vermogen (box 3).

Stap 2 - Pas de aftrekposten toe
Trek de relevante aftrekposten af van het bruto-inkomen. Denk aan hypotheekrenteaftrek, ondernemersaftrek, lijfrentepremies of persoonsgebonden aftrek. Wat resteert is het belastbaar inkomen per box.

Stap 3 - Bereken de belasting per box
Pas de geldende tarieven toe op het belastbaar inkomen per box. Voor box 1 werk je met de schijven uit de tabel hierboven. Voor box 2 en box 3 gebruik je de afzonderlijke tarieven, die je kunt vinden op de site van de Belastingdienst.

Stap 4 - Tel de verschuldigde belasting over alle boxen op
De uitkomsten per box worden bij elkaar opgeteld. Dit levert de bruto verschuldigde belasting op.

Stap 5 - Verrekening van heffingskortingen
Trek de van toepassing zijnde heffingskortingen van de bruto belasting af. Let hierbij op de inkomensgrenzen: hoe hoger het inkomen, hoe lager de kortingen uitvallen.

Stap 6 - Verwerk voorheffingen
Houd rekening met al ingehouden loonheffing of dividendbelasting. Deze worden verrekend met de berekende belasting, wat leidt tot een te betalen bedrag of een belastingteruggave.

Voorbeeld van berekening inkomstenbelasting

Voorbeeld: een cliënt heeft een belastbaar inkomen uit box 1 van 55.000 euro. De berekening voor 2026 ziet er dan als volgt uit:

Omschrijving	Bedrag
Box 1 inkomen	€ 55.000
Schijf 1 (35,75% over € 38.411)	€ 13.743
Schijf 2(37.56% over € 16.559)	€ 6.220
Bruto belasting box 1	€ 19.963
Algemene heffingskorting	- € 0 (afgebouwd bij dit inkomen)
Arbeidskorting	- € 1.428
Netto te betalen belasting	€ 18.535