Fiscale eenheid vennootschapsbelasting

Een fiscale eenheid vennootschapsbelasting (ook wel fe vpb genoemd) houdt in dat een moedermaatschappij en een of meer dochtermaatschappijen op verzoek worden behandeld als één belastingplichtige voor de vennootschapsbelasting. Dit levert administratieve voordelen op, maar heeft ook fiscale en juridische gevolgen die niet in elke situatie gunstig uitpakken. Dit artikel loopt de voorwaarden, voor- en nadelen, aansprakelijkheid, verliesverrekening en verbreking langs.

 

 

Wat is een fiscale eenheid vpb?

Bij een fiscale eenheid vpb rekent de Belastingdienst de resultaten van de dochtermaatschappij(en) toe aan de moedermaatschappij. Fiscaal gezien is er dan nog maar één belastingplichtige: alleen de moedermaatschappij dient aangifte in, en betaalt de vennootschapsbelasting over het gezamenlijke resultaat van de hele groep. Een veelvoorkomende structuur is een holding met een stamrecht-bv als dochter, waarbij ook de stamrecht-bv onder de fiscale eenheid valt voor de vennootschapsbelasting.

Een fiscale eenheid vpb is niet hetzelfde als een fiscale eenheid voor de btw: het zijn twee losse regelingen met eigen voorwaarden, en een bedrijf kan de ene wel en de andere niet hebben.

 

Voorwaarden voor een fiscale eenheid

Voor een fiscale eenheid vpb moet de moedermaatschappij minimaal 95% van de aandelen, het vermogen én de winst van de dochtermaatschappij bezitten, en minimaal 95% van het stemrecht hebben. Daarnaast gelden onder meer deze voorwaarden:

• Beide maatschappijen zijn in Nederland gevestigd (met een uitzondering voor een in Nederland gevestigde moeder- en kleindochtermaatschappij binnen een internationale groep);
• De boekjaren van moeder en dochter lopen gelijk;
• Beide maatschappijen passen dezelfde regels voor winstbepaling toe;
• De rechtsvorm is een bv, nv, onderlinge waarborgmaatschappij, coöperatie, of een stichting of vereniging die als woningcorporatie optreedt.

Moeder en dochter dienen samen een verzoek in bij de Belastingdienst. Die beslist binnen acht weken, en zakelijkheid speelt daarbij geen rol: is aan de voorwaarden voldaan, dan is de Belastingdienst verplicht de fiscale eenheid vast te stellen. Het verzoek kan tot maximaal drie maanden terugwerken vanaf de datum van indiening, mits op dat eerdere moment al aan alle voorwaarden werd voldaan.

 

Voordelen en nadelen van een fiscale eenheid

Een fiscale eenheid heeft zowel voordelen als nadelen, die tegen elkaar worden afgewogen.

 

Aansprakelijkheid binnen de fiscale eenheid

Elke maatschappij binnen de fiscale eenheid is hoofdelijk aansprakelijk voor de vennootschapsbelasting die de fiscale eenheid als geheel verschuldigd is. Dit weegt vooral zwaar bij een faillissement van één van de maatschappijen: de overige maatschappijen blijven dan gewoon aanspreekbaar voor de volledige vpb-schuld.

Daarnaast mag de Belastingdienst een vpb-teruggave verrekenen met andere openstaande belastingschulden van iedere maatschappij binnen de fiscale eenheid, dus ook met bijvoorbeeld loonheffing of btw. Dit maakt de aansprakelijkheid breder dan alleen de vennootschapsbelasting zelf.

 

Verliesverrekening en de fiscale eenheid

Omdat de fiscale eenheid als één belastingplichtige wordt gezien, worden verliezen van de ene maatschappij automatisch verrekend met de winst van een andere maatschappij binnen dezelfde fiscale eenheid, in hetzelfde jaar. Daarbovenop gelden de gewone regels voor verliesverrekening in de vpb: een verlies is één jaar achterwaarts (carry back) en onbeperkt voorwaarts (carry forward) verrekenbaar, met een jaarlijkse cap van € 1.000.000 plus 50% van het resterende belastbare bedrag.

Verliezen die een maatschappij al had vóórdat ze in de fiscale eenheid werd gevoegd (voorvoegingsverliezen), kunnen na voeging alleen worden verrekend met het aandeel van diezelfde maatschappij in het resultaat van de fiscale eenheid, niet met de winst van de andere maatschappijen. Dit is relevant om vooraf in kaart te brengen bij het vormen van een fiscale eenheid met een maatschappij die nog openstaande verliezen heeft.

 

Verbreking van de fiscale eenheid

Een fiscale eenheid eindigt automatisch zodra niet langer aan de voorwaarden wordt voldaan, bijvoorbeeld bij verkoop van meer dan 5% van de aandelen in de dochtermaatschappij. Ook is verbreking op verzoek mogelijk, met ingang van de datum van dat verzoek; terugwerkende kracht is daarbij niet mogelijk.

Verlaat één maatschappij de fiscale eenheid terwijl de overige maatschappijen nog wel aan de voorwaarden voldoen, dan blijft de fiscale eenheid voor hen gewoon bestaan zonder dat daarvoor een nieuw verzoek nodig is.

 

Fiscale gevolgen van verbreking

Verbreking kan tot een fiscale afrekening leiden:

• Stille reserves en fiscale reserves worden bij verbreking afgerekend. Is er binnen zes jaar vóór de verbreking geschoven met bedrijfsmiddelen waar stille reserves in zaten, dan telt die afrekening ook mee. Ging het om de overdracht van een onderneming of zelfstandig onderdeel daarvan in het kader van een bedrijfsfusie, dan geldt in plaats daarvan een termijn van drie jaar.
• Komt de verbreking door verkoop van de aandelen in de dochtermaatschappij, dan ligt het ontvoegingstijdstip net vóór die verkoop, wat gevolgen heeft voor de toepassing van de deelnemingsvrijstelling en de aftrekbaarheid van verkoopkosten.